Trong đào tạo y dược, các cơ sở thực hành ngoài trường (bệnh viện, nhà thuốc, nhà máy) được coi là giảng đường thứ hai, nơi sinh viên trực tiếp chuyển hóa kiến thức từ sách vở thành năng lực nghề nghiệp. Tuy nhiên, việc duy trì sự đồng bộ về chất lượng đào tạo giữa nhà trường và các cơ sở này luôn là một thách thức lớn. Xu hướng quốc tế hiện nay yêu cầu các cơ sở thực hành không chỉ đạt chuẩn hành nghề (GPP, GSP, GMP) mà còn phải đáp ứng các tiêu chí về giáo dục y tế.
Đối với Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch, việc xây dựng bộ tiêu chuẩn đánh giá cơ sở thực hành là mắt xích quan trọng trong hệ thống bảo đảm chất lượng, giúp bảo vệ quyền lợi học tập và đảm bảo giá trị của tấm bằng Dược sĩ khi ra trường.
1. Khung lý thuyết về Bảo đảm chất lượng thực hành ngoài trường
(1) Xây dựng bộ tiêu chuẩn đánh giá cơ sở thực hành (Site Accreditation)
Một cơ sở thực hành đạt chuẩn đào tạo cần được đánh giá qua nhiều tầng tiêu chí nhằm bảo đảm môi trường học tập an toàn, có hướng dẫn và đo lường được năng lực:
- Tiêu chuẩn pháp lý và chuyên môn: Cơ sở phải đáp ứng các chứng nhận hành nghề hiện hành như GPP, GMP hoặc các tiêu chuẩn chuyên môn tương đương trong lĩnh vực dược lâm sàng, sản xuất, phân phối thuốc.
- Tiêu chuẩn về nhân sự hướng dẫn: Dược sĩ phụ trách hướng dẫn cần đáp ứng yêu cầu về trình độ chuyên môn, kinh nghiệm thực hành và năng lực hướng dẫn sinh viên; đồng thời được bồi dưỡng định kỳ về phương pháp đánh giá năng lực thực hành.
- Tiêu chuẩn về tương thích với chuẩn đầu ra (ELOs): Hoạt động thực tập tại cơ sở phải được thiết kế tương thích với ELOs của từng học phần thực hành, bảo đảm sinh viên được tiếp cận đầy đủ các kỹ năng cốt lõi theo ma trận chuẩn đầu ra.
(2) Chuẩn hóa quy trình hướng dẫn và đánh giá thực tập
Bảo đảm chất lượng yêu cầu một quy trình khép kín theo chu trình PDCA:
- Giai đoạn chuẩn bị: Nhà trường cung cấp sổ tay thực tập, bảng kiểm kỹ năng (checklist), chuẩn đạo đức nghề nghiệp và tập huấn định hướng trước khi sinh viên đến cơ sở.
- Giai đoạn triển khai: Hoạt động hướng dẫn dựa trên Logbook hoặc danh mục công việc chuẩn hóa; sinh viên tham gia vào quy trình chuyên môn dưới sự giám sát có cấu trúc.
- Giai đoạn đánh giá: Áp dụng công cụ đánh giá năng lực tại chỗ (rubrics, bảng kiểm kỹ năng), kết hợp phản hồi từ cơ sở thực hành và phân tích mức độ đạt chuẩn đầu ra để cải tiến chương trình.
2. Triển khai trong hệ thống bảo đảm chất lượng nội tại của Khoa Dược
Trong hệ thống QA nội tại, hoạt động thực tập ngoài trường được quản trị như một hợp phần chính thức của chương trình đào tạo, không tách rời khỏi cấu trúc học thuật. Các cơ chế kiểm soát và cải tiến bao gồm:
- Ký kết và rà soát thỏa thuận hợp tác đào tạo: Xác định rõ trách nhiệm của cơ sở thực hành trong việc bảo đảm môi trường học tập, phân công người hướng dẫn và cung cấp điều kiện tiếp cận hoạt động chuyên môn.
- Đánh giá định kỳ cơ sở thực hành: Thực hiện khảo sát, kiểm tra thực địa và đối chiếu minh chứng nhằm bảo đảm cơ sở duy trì tiêu chuẩn đào tạo đã cam kết.
- Chuẩn hóa hệ thống nhật ký thực tập và minh chứng: Đồng bộ hóa yêu cầu thực tập giữa các cơ sở khác nhau để bảo đảm tính tương đương về chất lượng đầu ra.
- Phân tích dữ liệu sau thực tập: Tổng hợp kết quả đánh giá, phản hồi của cơ sở và người học để xác định khoảng cách giữa lý thuyết – thực hành và đưa ra giải pháp cải tiến.
Với mạng lưới cơ sở thực hành đa dạng tại TP. Hồ Chí Minh, thách thức lớn nhất không nằm ở số lượng mà ở khả năng duy trì chuẩn mực đồng nhất và đo lường được mức độ đạt ELOs trong các môi trường thực hành khác nhau.
3. Giải pháp tăng cường bảo đảm chất lượng thực tập ở cấp hệ thống
Để tối ưu hóa chất lượng đào tạo thực hành, hệ thống bảo đảm chất lượng nội tại cần tập trung vào các định hướng chiến lược sau:
(1) Thiết lập cơ chế kiểm định nội bộ cơ sở thực hành
Xây dựng quy trình công nhận và tái công nhận cơ sở thực hành định kỳ, dựa trên bộ tiêu chuẩn rõ ràng và minh chứng cụ thể về năng lực hướng dẫn.
(2) Chuẩn hóa và số hóa nhật ký thực tập
Triển khai hệ thống E-Logbook tích hợp với hệ thống quản lý đào tạo nhằm theo dõi tiến độ, nội dung công việc và mức độ đạt kỹ năng theo thời gian thực, phục vụ công tác tự đánh giá và kiểm định.
(3) Bồi dưỡng năng lực hướng dẫn thực hành
Phối hợp với cơ sở thực hành tổ chức tập huấn cho dược sĩ hướng dẫn về phương pháp đánh giá năng lực, phản hồi mang tính xây dựng và đảm bảo tính khách quan trong chấm điểm.
(4) Thiết lập cơ chế phản hồi hai chiều minh bạch
Xây dựng hệ thống phản hồi chính thức giữa nhà trường và cơ sở thực hành nhằm bảo đảm môi trường thực tập thực sự phục vụ mục tiêu đào tạo, không lệch khỏi định hướng chuẩn đầu ra.
Bảo đảm chất lượng tại cơ sở thực hành ngoài trường là cấu phần quyết định trong mô hình đào tạo Dược theo tiếp cận năng lực. Khi được quản trị bằng bộ tiêu chuẩn rõ ràng, quy trình đánh giá minh bạch và cơ chế cải tiến liên tục, hoạt động thực tập không chỉ giúp người học hoàn thành chương trình mà còn trở thành minh chứng trực tiếp cho chất lượng đào tạo của Khoa Dược trong hệ thống giáo dục và trước xã hội.
-----------------------------------------
Quality assurance in off-campus practice facilities: Standardizing practical procedures for Pharmacy students
In medical and pharmaceutical education, off-campus practice facilities (hospitals, pharmacies, factories) are considered the "second classroom," where students directly transform theoretical knowledge into professional competencies. However, maintaining consistency in training quality between the university and these facilities is always a significant challenge. Current international trends require practice sites to not only meet professional standards (GPP, GSP, GMP) but also satisfy medical education criteria.
For Pham Ngoc Thach University of Medicine, establishing a set of evaluation standards for practice facilities is a vital link in the Quality Assurance (QA) system, protecting students' learning rights and ensuring the value of the Pharmacy degree upon graduation.
1. Theoretical framework for off-campus practice quality assurance
(1) Establishing site accreditation standards
A qualified training site must be evaluated through multi-layered criteria to ensure a safe, structured, and competency-based learning environment:
- Legal and Professional Compliance: Facilities must hold valid professional certifications such as GPP, GMP, or equivalent clinical pharmacy standards.
- Preceptor Qualifications: On-site pharmacists must demonstrate professional expertise, practical experience, and competency in student supervision, with periodic training in clinical teaching and assessment methodologies.
- Alignment with Expected Learning Outcomes (ELOs): Internship activities must correspond to the ELOs of respective practice modules, ensuring exposure to core professional competencies.
(2) Standardizing Practical Training Procedures
Quality assurance requires a closed-loop process aligned with the PDCA cycle:
- Preparation Phase: Provision of internship handbooks, competency checklists, ethical guidelines, and orientation training prior to placement.
- Implementation Phase: Structured supervision based on standardized Logbooks, ensuring students actively participate in professional procedures under guided oversight.
- Evaluation Phase: Application of competency-based assessment tools (rubrics, skill checklists) and systematic feedback collection to inform program improvement.
2. Integration within the Internal Quality Assurance System of the Faculty of Pharmacy
Within the internal QA framework, off-campus practice is managed as an integral academic component rather than an auxiliary activity.
Key governance mechanisms include:
- Formalized training agreements defining responsibilities of practice sites.
- Periodic evaluation and monitoring visits to ensure compliance with training standards.
- Standardized Logbook requirements to guarantee outcome equivalence across diverse sites.
- Post-internship data analysis to identify theory–practice gaps and inform continuous improvement.
With an extensive network of practice facilities in Ho Chi Minh City, the primary challenge lies not in access but in maintaining standardized, measurable ELO attainment across heterogeneous environments.
3. Strategic System-Level Solutions
To strengthen internship quality assurance sustainably, the internal QA system should prioritize:
(1) Establishing an Internal Accreditation Mechanism for Practice Sites
Implement periodic recognition and re-recognition procedures based on transparent criteria and documented evidence of training capacity.
(2) Digitalizing Internship Monitoring (E-Logbook)
Integrate E-Logbook systems with academic management platforms to enable real-time tracking of competency development and evidence collection.
(3) Enhancing Preceptor Development
Collaborate with practice sites to provide structured training in competency-based supervision and objective student assessment.
(4) Institutionalizing Transparent Two-Way Feedback Mechanisms
Develop formal reporting channels between the Faculty and practice sites to ensure internships remain aligned with educational objectives rather than operational demands.
Quality assurance in off-campus practice facilities is a decisive component of competency-based pharmacy education. When governed through clear standards, structured procedures, and continuous improvement mechanisms, internships become not only a curricular requirement but also concrete evidence of the Faculty’s educational quality and accountability to society.