Ngày 03/02/2026, Bộ Y tế chính thức ban hành Quyết định số 358/QĐ-BYT, phê duyệt Kế hoạch hành động quốc gia về phòng chống ung thư vú (UTV) và ung thư cổ tử cung (UTCTC). Đây là văn bản chiến lược mang tính bước ngoặt, đặt nền móng cho lộ trình 10 năm nhằm giảm tỷ lệ tử vong và gánh nặng bệnh tật do hai loại ung thư phổ biến nhất ở phụ nữ Việt Nam.
Dưới đây là tổng hợp các trụ cột nội dung chính của Quyết định:
1. Tầm nhìn chiến lược và Mục tiêu kiểm soát bệnh tật
Kế hoạch đặt ra mục tiêu tổng quát là giảm tỷ lệ mắc mới và tử vong thông qua việc tăng cường tiếp cận các dịch vụ dự phòng, sàng lọc phát hiện sớm và điều trị chất lượng cao. Bộ Y tế xác định lộ trình thực hiện chia làm hai giai đoạn (2026-2030 và 2031-2035) với các chỉ tiêu định lượng khắt khe:
- Đối với UTCTC: Hướng tới mục tiêu của WHO (90-70-90), trong đó nhấn mạnh việc đạt tỷ lệ 90% trẻ em gái được tiêm chủng vắcxin HPV đầy đủ trước 15 tuổi vào năm 2035.
- Đối với UTV: Phấn đấu ít nhất 70% phụ nữ trong độ tuổi đích được sàng lọc bằng các phương pháp chẩn đoán hình ảnh hiện đại và 90% người bệnh được tiếp cận điều trị đa mô thức chuẩn hóa.
2. Trụ cột dự phòng cấp 1: Vaccine và Giáo dục sức khỏe
Quyết định 358/QĐ-BYT nhấn mạnh vai trò của dự phòng chủ động. Điểm mới trong kế hoạch lần này là lộ trình đưa tiêm chủng vaccine HPV vào Chương trình Tiêm chủng mở rộng (TCMR) một cách đồng bộ trên toàn quốc.
- Đẩy mạnh truyền thông thay đổi hành vi, tập trung vào việc giảm thiểu các yếu tố nguy cơ (lối sống, dinh dưỡng, sinh sản).
- Xây dựng hệ thống thông tin nhắc lịch tiêm chủng dựa trên nền tảng số hóa để đảm bảo độ bao phủ tối đa.
3. Tăng cường năng lực sàng lọc và Phát hiện sớm (Dự phòng cấp 2)
Bộ Y tế định hướng chuyển dịch mô hình từ "sàng lọc thụ động" sang "sàng lọc dựa trên cộng đồng có tổ chức":
- Ứng dụng kỹ thuật cao: Khuyến khích triển khai xét nghiệm HPV DNA là phương pháp sàng lọc tiên quyết cho UTCTC thay vì chỉ dựa vào xét nghiệm tế bào học truyền thống. Đối với UTV, đẩy mạnh kỹ thuật nhũ ảnh (Mammography) kết hợp siêu âm đàn hồi mô tại tuyến tỉnh và trung ương.
- Chuẩn hóa quy trình: Ban hành và cập nhật các hướng dẫn chuyên môn kỹ thuật về sàng lọc, đảm bảo tính thống nhất từ tuyến cơ sở đến các trung tâm chuyên khoa sâu.
4. Tối ưu hóa phác đồ điều trị và Chăm sóc giảm nhẹ (Dự phòng cấp 3)
Kế hoạch hành động tập trung vào việc nâng cao chất lượng sống cho người bệnh thông qua:
- Cá thể hóa điều trị: Ứng dụng liệu pháp trúng đích, liệu pháp miễn dịch và các xét nghiệm sinh học phân tử trong chẩn đoán giai đoạn, giúp lựa chọn phác đồ tối ưu cho từng phân nhóm sinh học của khối u.
- Kết nối mạng lưới: Thiết lập hệ thống chuyển tuyến thông minh, đảm bảo người bệnh sau khi phát hiện bất thường từ sàng lọc sẽ được chẩn đoán xác định trong vòng 28 ngày.
- Chăm sóc giảm nhẹ: Tích hợp dịch vụ chăm sóc giảm nhẹ tại cộng đồng, đảm bảo quyền tiếp cận giảm đau và hỗ trợ tâm lý cho người bệnh giai đoạn muộn.
5. Giải pháp về Tài chính và Hệ thống thông tin (E-Health)
Để đảm bảo tính bền vững, Quyết định số 358 đưa ra các giải pháp đột phá về nguồn lực:
- Bảo hiểm y tế (BHYT): Nghiên cứu đề xuất đưa danh mục sàng lọc một số bệnh ung thư (trong đó có UTV và UTCTC) vào phạm vi chi trả của BHYT theo lộ trình phù hợp với luật định.
- Số hóa quản lý bệnh tật: Xây dựng Cơ sở dữ liệu quốc gia về ung thư phụ khoa, kết nối với bệnh án điện tử. Hệ thống này cho phép theo dõi dọc từ lúc sàng lọc, phát hiện đến quá trình điều trị và quản lý sau điều trị (Surveillance).
6. Nghiên cứu khoa học và Hợp tác quốc tế
Kế hoạch khuyến khích các nghiên cứu về kinh tế y tế nhằm đánh giá hiệu quả của các mô hình sàng lọc tại Việt Nam. Đồng thời, đẩy mạnh hợp tác với các tổ chức quốc tế (WHO, IAEA, các viện ung thư thế giới) để tiếp nhận chuyển giao công nghệ mới trong xạ trị, phẫu thuật nội soi và thuốc thế hệ mới.
Quyết định số 358/QĐ-BYT không chỉ là một kế hoạch hành động hành chính mà là một bản thiết kế khoa học nhằm giải quyết thách thức về ung thư phụ khoa một cách toàn diện. Việc triển khai thành công kế hoạch này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp quản lý, cơ sở điều trị và cộng đồng khoa học, hướng tới mục tiêu cuối cùng là bảo vệ sức khỏe và nâng cao chất lượng sống cho phụ nữ Việt Nam trong kỷ nguyên mới.
---------------------------------------------
Strategic analysis: national action plan for the prevention and control of breast and cervical cancer (2026-2035)
On February 3, 2026, the Ministry of Health officially issued Decision No. 358/QD-BYT, approving the National Action Plan for the prevention and control of Breast Cancer (BC) and Cervical Cancer (CC). This strategic document serves as a milestone, establishing a 10-year roadmap to reduce mortality rates and the disease burden of the two most prevalent cancers among Vietnamese women.
The following sections summarize the key scientific and management pillars of the Decision:
1. Strategic Vision and Disease Control Objectives
The plan sets a general objective to reduce incidence and mortality rates by enhancing access to prevention, early screening services, and high-quality treatment. The roadmap is divided into two phases (2026-2030 and 2031-2035) with stringent quantitative indicators:
- For Cervical Cancer: Aiming for the WHO “90-70-90” targets, emphasizing that 90% of girls be fully vaccinated with the HPV vaccine by age 15 by 2035.
- For Breast Cancer: Striving for at least 70% of women in the target age group to be screened using modern diagnostic imaging, and 90% of patients to have access to standardized multimodal treatment.
2. Primary Prevention: Vaccination and Health Education
Decision 358 emphasizes the role of proactive prevention. A breakthrough in this plan is the roadmap to integrate the HPV vaccine into the National Expanded Program on Immunization (EPI) across the country.
- Promotion of behavioral change communication, focusing on reducing risk factors (lifestyle, nutrition, and reproductive health).
- Development of digital immunization tracking systems to ensure maximum coverage and timely reminders.
3. Strengthening Screening and Early Detection (Secondary Prevention)
The Ministry of Health aims to transition from "passive screening" to "organized community-based screening":
- Advanced Technology Application: Prioritizing HPV DNA testing as the primary screening method for CC, rather than relying solely on traditional cytology (Pap smears). For BC, promoting Digital Mammography combined with elastography at provincial and central levels.
- Standardization of Protocols: Issuing and updating technical guidelines for screening to ensure consistency from grassroots levels to specialized tertiary centers.
4. Optimization of Treatment Protocols and Palliative Care (Tertiary Prevention)
The action plan focuses on improving the quality of life for patients through:
- Personalized Medicine: Applying targeted therapies, immunotherapy, and molecular biology testing for staging to optimize individual treatment plans based on the biological subtypes of the tumor.
- Network Connectivity: Establishing a "smart referral" system, ensuring that patients with screen-detected abnormalities receive a definitive diagnosis within 28 days.
- Palliative Care: Integrating community-based palliative care services, ensuring the right to pain management and psychological support for patients in advanced stages.
5. Financial Solutions and Information Systems (E-Health)
To ensure sustainability, Decision 358 introduces innovative resource solutions:
- Health Insurance (HI): Researching the inclusion of specific cancer screening services (including BC and CC) into the scope of Health Insurance coverage according to a legal roadmap.
- Digital Disease Management: Building a National Gynecological Cancer Database connected to Electronic Medical Records (EMR). This system allows for longitudinal tracking from screening and detection to treatment and post-treatment surveillance.
6. Scientific Research and International Cooperation
The plan encourages Health Economics research to evaluate the effectiveness of screening models in the Vietnamese context. It also promotes cooperation with international organizations (WHO, IAEA, and global oncology institutes) for the transfer of new technologies in radiotherapy, laparoscopic surgery, and next-generation oncology drugs.
Decision No. 358/QD-BYT is not merely an administrative plan, but a scientific blueprint designed to comprehensively address the challenges of gynecological cancers. Successful implementation requires close coordination between policymakers, clinical facilities, and the scientific community, ultimately aiming to protect the health and enhance the quality of life for Vietnamese women in the new era.