Ung thư hiện đang là một trong những gánh nặng bệnh tật hàng đầu trên toàn cầu. Bên cạnh các phương pháp điều trị đặc hiệu như phẫu thuật, hóa trị, xạ trị hay các liệu pháp miễn dịch tiên tiến, chăm sóc dinh dưỡng lâm sàng ngày càng khẳng định vị thế cốt lõi trong phác đồ điều trị đa mô thức. Nhằm chuẩn hóa công tác này, ngày 18/06/2026, Bộ Y tế đã ban hành Quyết định số 1768/QĐ-BYT về tài liệu chuyên môn "Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị dinh dưỡng cho người bệnh ung thư".
1. Mối liên hệ mật thiết giữa ung thư và dinh dưỡng
Ung thư và tình trạng dinh dưỡng có mối quan hệ tác động qua lại sâu sắc. Sự phát triển của khối u và các phương pháp điều trị đặc hiệu (hóa trị, xạ trị) thường gây ra những thay đổi lớn về chuyển hóa, dẫn đến chán ăn, giảm hấp thu và tăng dị hóa. Ngược lại, một nền tảng dinh dưỡng tốt giúp người bệnh tăng cường khả năng dung nạp thuốc, giảm độc tính của hóa chất và cải thiện tỷ lệ sống còn. Việc nhận thức rõ lưu đồ can thiệp dinh dưỡng ngay từ giai đoạn đại cương giúp đội ngũ y tế chủ động thiết lập chiến lược bảo vệ sức khỏe tổng thể cho bệnh nhân.
2. Sàng lọc, đánh giá và chẩn đoán dinh dưỡng: Nền tảng cá thể hóa
Theo hướng dẫn, mọi người bệnh ung thư cần được sàng lọc nguy cơ dinh dưỡng thường quy bằng các công cụ chuẩn hóa ngay khi nhập viện. Bất kỳ bệnh nhân nào có nguy cơ đều phải trải qua quá trình đánh giá lâm sàng và cận lâm sàng chuyên sâu.
Bước chẩn đoán tập trung vào việc phân biệt và xác định mức độ của 3 tình trạng nghiêm trọng: Suy dinh dưỡng, suy giảm khối cơ (Sarcopenia) và suy mòn (Cachexia). Đặc biệt, hướng dẫn nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nhận diện nguy cơ mắc Hội chứng nuôi ăn lại (Refeeding Syndrome) – một biến chứng chuyển hóa cấp tính nguy hiểm có thể đe dọa tính mạng khi tái cung cấp dinh dưỡng quá nhanh ở bệnh nhân đã suy kiệt dài ngày.
3. Chiến lược can thiệp và điều trị dinh dưỡng đa phương thức
Can thiệp dinh dưỡng cần tuân thủ nguyên tắc tăng dần và ưu tiên sử dụng đường tiêu hóa sinh lý.
- Phương pháp can thiệp: Khởi đầu bằng dinh dưỡng đường miệng (ONS), tiếp nối bằng dinh dưỡng qua ống thông (DDOT). Dinh dưỡng tĩnh mạch (DDTM) được chỉ định khi đường tiêu hóa không hoạt động hoặc không đáp ứng đủ nhu cầu.
- Điều trị chuyên biệt: Hướng dẫn phân định rõ chiến lược dinh dưỡng theo từng bối cảnh lâm sàng: hỗ trợ bệnh nhân đang hóa/xạ trị (kiểm soát buồn nôn, viêm niêm mạc), dinh dưỡng quanh phẫu thuật (tối ưu hóa miễn dịch trước mổ và phục hồi sau mổ), và dinh dưỡng trong chăm sóc giảm nhẹ nhằm duy trì chất lượng sống.
- Vai trò Khoa Dược: Tại bước này, Dược sĩ lâm sàng đóng vai trò chủ chốt trong việc thẩm định y lệnh, tư vấn pha chế các túi dinh dưỡng tĩnh mạch (PN) cá thể hóa, và rà soát tương tác giữa thuốc điều trị ung thư với các thành phần dinh dưỡng.
4. Theo dõi, phòng ngừa biến chứng và chăm sóc liên tục
Can thiệp dinh dưỡng là một quá trình động, đòi hỏi sự giám sát liên tục các chỉ số sinh tồn, điện giải đồ và chức năng gan thận. Mục tiêu cốt lõi là phòng ngừa và xử trí kịp thời các biến chứng liên quan đến dinh dưỡng, bao gồm biến chứng chuyển hóa (tăng đường huyết, rối loạn điện giải), biến chứng tiêu hóa và biến chứng nhiễm trùng liên quan đến catheter. Bên cạnh đó, hướng dẫn cũng thiết lập tiêu chuẩn cho việc quản lý và hỗ trợ chăm sóc dinh dưỡng tại nhà, giúp bệnh nhân duy trì thể trạng sau khi xuất viện, với sự đồng hành tư vấn sát sao từ đội ngũ y tế và người chăm sóc.
Quyết định 1768/QĐ-BYT là kim chỉ nam quan trọng góp phần nâng cao toàn diện chất lượng chăm sóc người bệnh ung thư. Khoa Dược cam kết không ngừng cập nhật, cung ứng đầy đủ các chế phẩm dinh dưỡng y học và phối hợp chặt chẽ cùng các khoa lâm sàng để mang lại hiệu quả điều trị tối ưu nhất.
#khoaduoc #dinhduongungthu #quyetdinh1768 #BYT #chamsocbenhnhanungthu #dinhduonglamsang #suymonungthu #parenteralnutrition
Chi tiết văn bản tại: Quyết định số 1768/QĐ-BYT
------------------------
Guidelines for the diagnosis and nutritional treatment of cancer patients (Decision 1768/QD-BYT): A comprehensive framework from the Pharmacy department's perspective
Cancer is currently one of the leading burdens of disease and mortality globally. Alongside specific therapies such as surgery, chemotherapy, radiotherapy, and advanced immunotherapies, clinical nutrition is increasingly solidifying its essential role within multimodal treatment regimens. To standardize this practice, on June 18, 2026, the Ministry of Health issued Decision No. 1768/QD-BYT promulgating the professional document "Guidelines for the diagnosis and treatment of nutrition for cancer patients".
1. The intimate relationship between cancer and nutrition
Cancer and nutritional status share a profound reciprocal relationship. Tumor progression and specific treatments (chemotherapy, radiotherapy) often cause severe metabolic alterations, leading to anorexia, malabsorption, and increased catabolism. Conversely, a robust nutritional foundation enhances a patient's tolerance to medications, mitigates chemical toxicities, and improves overall survival rates. Understanding the nutritional intervention algorithm right from the general overview allows healthcare teams to proactively establish a holistic health protection strategy for patients.
2. Nutritional screening, assessment, and diagnosis: The foundation of personalization
According to the guidelines, all cancer patients must undergo routine nutritional risk screening using standardized tools upon admission. Any at-risk patient must subsequently receive an in-depth clinical and subclinical assessment.
The diagnostic phase focuses on distinguishing and determining the severity of three critical conditions: Malnutrition, Sarcopenia (muscle depletion), and Cachexia. Notably, the guidelines strongly emphasize identifying the risk of Refeeding Syndrome—a dangerous, potentially life-threatening acute metabolic complication that occurs when nutrition is reintroduced too rapidly in chronically starved patients.
3. Multimodal nutritional intervention and treatment strategies
Nutritional interventions must follow the principle of gradual escalation, prioritizing the physiological gastrointestinal tract.
- Intervention methods: Initiation begins with oral nutritional supplements (ONS), followed by enteral nutrition (tube feeding) when necessary. Parenteral nutrition (PN) is indicated only when the GI tract is non-functional or unable to meet systemic demands.
- Specialized treatments: The guidelines delineate distinct nutritional strategies for various clinical scenarios: supporting patients undergoing chemo/radiotherapy (managing nausea and mucositis), perioperative nutrition (optimizing pre-surgery immunity and post-surgery recovery), and palliative care nutrition aimed at preserving the quality of life.
- The role of the Pharmacy department: At this stage, Clinical Pharmacists play a pivotal role in validating prescriptions, consulting on the compounding of individualized Parenteral Nutrition (PN) bags, and screening for complex drug-nutrient interactions involving oncological agents.
4. Monitoring, complication prevention, and continuous care
Nutritional intervention is a dynamic process requiring continuous surveillance of vital signs, electrolytes, and hepatic/renal functions. The core objective is the timely prevention and management of nutrition-related complications, encompassing metabolic (hyperglycemia, electrolyte imbalances), gastrointestinal, and catheter-related infectious complications. Furthermore, the guidelines establish standards for managing and supporting nutritional care at home, enabling patients to maintain their physical status post-discharge with the close guidance of healthcare professionals and caregivers.
Decision 1768/QD-BYT serves as a crucial compass contributing to the comprehensive elevation of cancer patient care. The Pharmacy Department commits to continuously updating clinical knowledge, ensuring the adequate supply of medical nutritional products, and collaborating closely with clinical departments to deliver the most optimal therapeutic outcomes.
#pharmacydepartment #cancernutrition #decision1768 #BYT #cancerpatientcare #clinicalnutrition #cancercachexia #parenteralnutrition
For full text details, please refer to: Decision No. 1768/QD-BYT