Có một câu nói vui trong giới nghiên cứu: "Nếu bạn tra tấn những con số đủ lâu, chúng sẽ khai ra bất cứ điều gì bạn muốn". Nhưng sau một học kỳ miệt mài với học phần Thống kê ứng dụng cùng với Thầy TS. DS. Võ Văn Bảy - Giảng viên Bộ môn Quản lý - Kinh tế Dược, Khoa Dược, Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch (PNTU), chia sẻ của những học viên Thạc sĩ ngành Dược lý và Dược lâm sàng khóa 2025-2027 - đã nhận ra một sự thật hoàn toàn khác, xúc động và nhân văn hơn nhiều.
Thống kê không phải là những con số đơn thuần; đó là nhịp thở của bệnh viện, là cơ hội sống của bệnh nhân và là kim chỉ nam cho những quyết định lâm sàng cân não.
Khởi đầu từ những "ám ảnh" về con số
Bước vào học kỳ 2, khi khối lượng kiến thức chuyên ngành Dược lý bắt đầu tăng vọt, học phần Thống kê ứng dụng (3 tín chỉ) xuất hiện như một “áp lực” đối với nhiều học viên. Từ công suất giường bệnh, tỷ lệ tử vong sản khoa đến các chỉ số khám nghiệm tử thi... cảm giác lúc đó chỉ gói gọn trong hai chữ: "Áp lực".
Nhưng rồi, Thầy Cô tại Khoa Dược PNTU đã thay đổi hoàn toàn lăng kính ấy. Thầy nói: "Mỗi con số trong báo cáo y tế không chỉ là dữ liệu, nó là số phận của một con người. Nếu các em thống kê sai một chỉ số về thời gian nằm viện hay công suất giường bệnh, hệ thống y tế sẽ quá tải, và người trả giá chính là người bệnh".
Khi dữ liệu bệnh viện "hóa thân" thành hành động
Nội dung học tập được thiết kế vô cùng thực tiễn, bám sát hơi thở của y tế cơ sở và bệnh viện hạng đặc biệt. Chúng tôi không học thống kê trên những ví dụ trừu tượng, mà học trực tiếp từ dữ liệu sức khỏe trong bệnh viện.
"Bản đồ" quản lý từ chỉ số giường bệnh
Chúng tôi được học cách tính toán công suất giường bệnh và thời gian nằm viện trung bình. Nghe có vẻ giống công việc của một quản lý hành chính, nhưng dưới góc độ Dược lâm sàng, đây là chìa khóa để tối ưu hóa việc sử dụng thuốc. Thời gian nằm viện kéo dài đồng nghĩa với nguy cơ nhiễm khuẩn bệnh viện tăng cao, chi phí thuốc kháng sinh tăng vọt. Những con số này giúp chúng tôi biết được can thiệp dược lâm sàng của mình có thực sự hiệu quả trong việc rút ngắn lộ trình điều trị hay không.
Những con số nghẹn ngào từ khoa Sản và Sơ sinh
Phần học về thống kê trong sản và sơ sinh để lại cho tôi nhiều cảm xúc nhất. Khi đặt bút tính tỷ lệ tử vong sản khoa hay các chỉ số về trẻ sơ sinh, chúng tôi hiểu rằng mỗi đơn vị phần trăm giảm xuống là biết bao gia đình giữ được nụ cười. Thống kê lâm sàng lúc này trở thành công cụ để đánh giá chất lượng chăm sóc và an toàn người bệnh. Nó giúp chúng tôi phát hiện ra những lỗ hổng trong quy trình phát thuốc, giám sát phản ứng có hại của thuốc (ADR) trên những đối tượng nhạy cảm nhất.
Thống kê - Ngôn ngữ chung của cộng đồng và nghiên cứu
Học phần không dừng lại ở bức tường bệnh viện. Chúng tôi được trang bị kiến thức về thống kê sức khỏe cộng đồng. Đây là nền tảng để một Thạc sĩ Dược lý như tôi hiểu được mô hình bệnh tật của quần thể, từ đó dự báo nhu cầu thuốc và các chương trình can thiệp dược dự phòng.
Đặc biệt, kỹ năng tổ chức phân tích và trình bày dữ liệu trong nghiên cứu cơ bản là "vũ khí" tối thượng cho chúng tôi khi chuẩn bị bước vào giai đoạn làm luận văn thạc sĩ. Cách trình bày một biểu đồ sao cho trung thực, cách diễn giải giá trị $p$ sao cho ý nghĩa, hay cách thiết lập một nghiên cứu cơ bản có giá trị thống kê... tất cả đều được rèn luyện kỹ lưỡng qua các buổi thực hành (01 tín chỉ).
Giá trị ứng dụng cao cho Dược sĩ Lâm sàng
Tại sao một học viên Thạc sĩ ngành Dược lý và dược lâm sàng lại cần nắm vững tỷ lệ tử vong hay tỷ lệ khám nghiệm tử thi? Câu trả lời nằm ở Tính thực chứng.
- Trong thực hành: Khi tham gia hội chẩn, dược sĩ lâm sàng cần dùng dữ liệu thống kê để thuyết phục bác sĩ về tính hiệu quả và an toàn của một phác đồ.
- Trong quản lý: Các chỉ số về tổ chức và chất lượng giúp chúng tôi xây dựng danh mục thuốc bệnh viện dựa trên nhu cầu thực tế, tránh lãng phí nguồn lực công.
- Trong lương tâm nghề nghiệp: Việc đối diện với số liệu tử vong và khám nghiệm tử thi giúp chúng tôi luôn tỉnh thức về giới hạn của y học và trách nhiệm của mình trong việc giảm thiểu sai sót y khoa thông qua kiểm soát sử dụng thuốc.
Học kỳ 2 tại Khoa Dược PNTU không chỉ mang đến cho chúng em những công thức hay kỹ năng xử lý phần mềm thống kê. Nó mang lại cho chúng tôi một "Tư duy bằng chứng".
Cảm ơn Thầy TS. Võ Văn Bảy đã kiên nhẫn hướng dẫn chúng em từng cách tính công suất giường bệnh, từng bảng phân tích dữ liệu lâm sàng. Những bài giảng về tỷ lệ tử vong sản khoa hay thống kê sơ sinh đã chạm đến phần sâu thẳm nhất của lòng trắc ẩn trong mỗi người thầy thuốc, để chúng tôi biết trân quý từng số liệu, từng cơ hội can thiệp dược.
Thông điệp gửi đến các bạn đồng khóa 2025-2027
Đừng sợ những con số! Hãy coi mỗi dữ liệu y tế là một lời kêu cứu hoặc một tín hiệu mừng từ bệnh nhân. Khi các bạn làm chủ được Thống kê ứng dụng, các bạn đang nắm giữ chìa khóa để nâng tầm vai trò của người Dược sĩ Lâm sàng trong đội ngũ đa ngành. Chúng ta không chỉ bán thuốc hay pha chế, chúng ta đang dùng dữ liệu để bảo vệ sự sống.
📍 Khoa Dược - Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch
Nơi khoa học bắt đầu từ lòng nhân ái.
------------------------------
When numbers "speak" and save lives: A diary from the PNTU applied statistics class
There is a popular saying in the research community: "If you torture the numbers long enough, they will confess to anything you want." However, after a semester of intensive study in the Applied Statistics module with Dr. Vo Van Bay - Lecturer at the Department of Pharmacy Administration and Economics, Faculty of Pharmacy, Pham Ngoc Thach University of Medicine (PNTU) - Master’s students in Pharmacology and Clinical Pharmacy (Class of 2025-2027) have discovered a completely different truth, one that is far more moving and humanitarian.
Statistics are not merely soulless mathematical functions; they are the pulse of the hospital, the patient's chance at life, and the compass for high-stakes clinical decisions.
Starting from a "Haunting" Fear of Numbers
Entering the second semester, as the volume of specialized knowledge in Pharmacology began to surge, the Applied Statistics module (3 credits) appeared as a daunting "boulder" to many of us. I still remember the first session, looking at the syllabus: from bed occupancy rates and maternal mortality to autopsy indices... at that moment, the feeling could be summed up in one word: "Pressure."
But then, the faculty at PNTU completely shifted our perspective. Dr. Bay said: "Every number in a medical report is not just data; it is the fate of a human being. If you miscalculate an index for hospital stay or bed occupancy, the healthcare system becomes overloaded, and the one who pays the price is the patient."
When hospital data "Transforms" into action
The curriculum is designed with immense practicality, closely following the rhythm of primary healthcare and specialized hospitals. We did not learn statistics through abstract examples, but directly from real-world hospital health data.
The management "Map" from bed indices
We learned how to calculate bed occupancy rates and the average length of stay. While this might sound like administrative work, from a Clinical Pharmacy perspective, it is the key to optimizing medication use. A prolonged hospital stay implies an increased risk of nosocomial infections and skyrocketing antibiotic costs. These numbers help us determine whether our clinical pharmacy interventions are truly effective in shortening the treatment roadmap.
Heart-wrenching numbers from obstetrics and neonatology
The section on statistics in obstetrics and neonatology left the deepest emotional impact on me. As we calculated maternal mortality rates or neonatal indices, we realized that every percentage point decreased represents countless families who get to keep their smiles. Clinical statistics, in this context, become a tool to evaluate the quality of care and patient safety. It helps us identify loopholes in medication dispensing processes and monitor Adverse Drug Reactions (ADRs) in the most sensitive populations.
Statistics - The universal language of community and research
The module did not stop at the hospital walls. We were equipped with knowledge of public health statistics. This serves as the foundation for a Master of Pharmacology student like myself to understand population disease patterns, thereby forecasting drug demand and preventive pharmacy intervention programs.
In particular, the skills of organizing, analyzing, and presenting data in basic research are the "ultimate weapons" as we prepare for our Master’s theses. From presenting a chart with integrity and interpreting $p$-values meaningfully to establishing a statistically valid basic study - all were meticulously honed through practical lab sessions (1 credit).
High applicability for clinical pharmacists
Why does a Master’s student in Pharmacology and Clinical Pharmacy need to master mortality rates or autopsy statistics? The answer lies in Evidence-Based Practice.
- In practice: During clinical consultations, pharmacists must use statistical data to convince physicians of the efficacy and safety of a specific regimen.
- In management: Organizational and quality indices help us build hospital drug formularies based on actual needs, avoiding the waste of public resources.
- In professional conscience: Facing mortality and autopsy data keeps us vigilant about the limits of medicine and our responsibility to minimize medical errors through controlled drug utilization.
A Heartfelt thank you from a student
The second semester at PNTU’s Faculty of Pharmacy brought us more than just functions or software skills. It gave us an "Evidence-Based Mindset".
Thank you to our lecturers for patiently guiding us through every calculation of bed occupancy and every clinical data analysis table. The lectures on maternal mortality and neonatal statistics touched the deepest parts of compassion in every healthcare provider, teaching us to cherish every piece of data and every opportunity for pharmaceutical intervention.
A message to my fellow classmates of 2025-2027
Do not fear the numbers! View every piece of medical data as a cry for help or a signal of hope from a patient. When you master Applied Statistics, you hold the key to elevating the role of the Clinical Pharmacist within the multidisciplinary team. We don't just dispense or compound; we use data to protect life.
📍 Faculty of Pharmacy - Pham Ngoc Thach University of Medicine
Where science begins with compassion.