Quyết định số
3991/QĐ-BYT do Bộ Y tế ban hành ngày 29/12/2025 là bước tiếp nối quan trọng
trong chiến lược hiện đại hóa Y học cổ truyền Việt Nam. Tài liệu chuyên môn kèm
theo (Tập II) thiết lập các quy trình kỹ thuật chuẩn hóa, mang tính pháp lý và
khoa học, nhằm tối ưu hóa hiệu quả điều trị thông qua việc tích hợp tinh hoa của
YHCT và những tiến bộ của YHHĐ.
1. Phạm
vi điều chỉnh và Đối tượng áp dụng
Tài liệu tập
trung vào các nhóm bệnh lý phổ biến và phức tạp, đòi hỏi sự phối hợp đa mô thức.
Đối tượng áp dụng bao gồm toàn bộ hệ thống các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có
triển khai hoạt động YHCT trên toàn quốc. Quyết định này cung cấp khung pháp lý
để các thầy thuốc và bác sĩ thực hiện chẩn đoán, kê đơn và áp dụng các thủ thuật
một cách thống nhất, an toàn và có bằng chứng khoa học.
2.
Nguyên tắc tích hợp trong Chẩn đoán và Điều trị
Điểm cốt lõi của
hướng dẫn trong Tập II là sự kết hợp chặt chẽ ở cả ba giai đoạn của quy trình
lâm sàng:
- Chẩn
đoán song hành: Kết hợp các phương pháp cận lâm sàng hiện đại (chẩn đoán
hình ảnh, xét nghiệm sinh hóa, huyết học) của YHHĐ với các phương pháp truyền
thống của YHCT (Tứ chẩn: Vọng, Văn, Vấn, Thiết). Việc xác định bệnh danh theo
YHHĐ đi kèm với biện chứng luận trị theo thể bệnh YHCT giúp xây dựng cái nhìn
toàn diện về tình trạng bệnh lý và cơ địa bệnh nhân.
- Chiến
lược điều trị phối hợp: Sử dụng thuốc hóa dược hoặc phẫu thuật của YHHĐ để giải
quyết giai đoạn cấp tính hoặc các triệu chứng thực thể, kết hợp với thuốc dược
liệu và các phương pháp không dùng thuốc (châm cứu, xoa bóp bấm huyệt, dưỡng
sinh) của YHCT để điều hòa công năng tạng phủ và nâng cao thể trạng (phù chính
khu tà).
3. Cấu
trúc và Nội dung chuyên môn chi tiết
Tập II của tài
liệu bao quát nhiều chuyên khoa khác nhau, trong đó mỗi bệnh lý được trình bày
theo cấu trúc khoa học nghiêm ngặt:
- Định
nghĩa và Phân loại: Cập nhật các khái niệm bệnh lý theo tiêu chuẩn quốc tế
(ICD-10, ICD-11).
- Triệu
chứng lâm sàng và cận lâm sàng: Hệ thống hóa các tiêu chuẩn vàng
trong chẩn đoán.
- Điều
trị theo Y học cổ truyền: Chi tiết hóa các bài thuốc (với thành phần, liều lượng cụ
thể), đối pháp lập phương theo từng thể bệnh, và các phương pháp châm cứu, cứu
ngải hoặc thủ thuật YHCT tương ứng.
- Điều
trị theo Y học hiện đại: Cập nhật các phác đồ sử dụng thuốc hóa dược mới nhất.
- Nguyên
tắc kết hợp: Chỉ rõ thời điểm và phương thức kết hợp để đạt hiệu quả
tối ưu, giảm thiểu tương tác bất lợi giữa thuốc đông y và tây y.
Tài liệu bao gồm
16 bài hướng dẫn chẩn đoán bệnh y học cổ truyền, kết hợp y học cổ truyền với y
học hiện đại bao gồm:
1. Cảm mạo (Cảm mạo)
2. Viêm mũi do vận mạch và dị ứng (Tỵ cừu, tỵ uyên)
3. Sốt xuất huyết Dengue (Ôn bệnh)
4. Bệnh trào ngược dạ dày - thực quản (Vị khí nghịch)
5. Hội chứng ruột kích thích (Tiết tả, táo bón hoặc xen kẽ)
6. Táo bón (Tiện bí)
7. Đái dầm (Di niệu)
8. Sỏi tiết niệu (Thạch lâm)
9. Tăng sinh lành tính tuyến tiền liệt (Long bế)
10. Loãng xương không kèm gẫy xương bệnh lý (Cốt tý)
11. Đái tháo đường không phụ thuộc insulin (Tiêu khát)
12. Suy nhược cơ thể (khó ở và mệt mỏi) (Hư lao)
13. Mất ngủ không thực tổn (Thất miên)
14. Rối loạn chức năng tiền đình (Huyễn vựng)
15. Nhồi máu não (Trúng phong thiên khô)
16. Xuất huyết não (Trúng phong)
4. Giá
trị khoa học và Quản trị lâm sàng
Dưới góc độ quản
lý và khoa học y tế, Quyết định 3991/QĐ-BYT mang lại các giá trị then chốt:
- Tính
an toàn và bằng chứng: Hướng dẫn giúp kiểm soát các tương tác thuốc và đảm bảo
các phương pháp YHCT được áp dụng dựa trên cơ sở sinh lý bệnh rõ ràng.
- Tiêu
chuẩn hóa quy trình: Xóa bỏ sự thiếu thống nhất trong điều trị giữa các tuyến,
tạo điều kiện thuận lợi cho việc đào tạo, nghiên cứu khoa học và giám định bảo
hiểm y tế.
- Nâng
cao chất lượng sống: Sự kết hợp giúp giảm tác dụng phụ của thuốc hóa dược,
rút ngắn thời gian phục hồi và cải thiện chất lượng sống cho bệnh nhân mắc bệnh
mãn tính.
5. Ý
nghĩa đối với ngành Dược và Quản trị Y tế
Đối với các nhà
quản lý, tài liệu này là căn cứ để xây dựng danh mục thuốc thiết yếu, lập kế hoạch
cung ứng dược liệu và kiểm soát chất lượng dịch vụ y tế. Nó thúc đẩy việc
nghiên cứu các sản phẩm dược liệu có nguồn gốc tự nhiên được chứng minh hiệu quả
lâm sàng qua các phác đồ kết hợp.
Quyết định
3991/QĐ-BYT cùng tài liệu "Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh theo y học
cổ truyền, kết hợp y học cổ truyền với y học hiện đại" Tập II là minh chứng
cho nỗ lực của Bộ Y tế trong việc xây dựng một nền y tế Việt Nam tiên tiến, dân
tộc và hiện đại. Đây không chỉ là cẩm nang chuyên môn cho đội ngũ y bác sĩ mà
còn là văn bản nền tảng để phát triển mô hình chăm sóc sức khỏe tích hợp bền vững
trong tương lai.