Trong thế giới y khoa, khi một loại thuốc mới ra đời với khả năng cứu sống hàng ngàn người nhưng lại có mức giá "trên trời", ai sẽ là người quyết định liệu người bệnh có thể tiếp cận được nó hay không? Làm thế nào để một bệnh viện với ngân sách hữu hạn có thể chọn ra những loại thuốc tốt nhất cho danh mục điều trị?
Câu trả lời nằm ở Kinh tế Y tế và Đánh giá công nghệ y tế (Health Economics and Health Technology Assessment) - một học phần mang tính chiến lược và đầy thực tiễn dành cho sinh viên Dược khóa 2022-2027 tại Khoa Dược - Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch. Trong học kỳ I năm học 2026-2027, 30 tiết học lý thuyết (2 tín chỉ) đã trở thành một cuộc hành trình khám phá những góc nhìn mới mẻ, nơi các con số tài chính gặp gỡ sứ mệnh cứu người.
1. Khi Dược sĩ không chỉ nhìn vào công thức hóa học
Nhiều sinh viên bước vào học phần với suy nghĩ: "Dược sĩ thì chỉ cần biết thuốc tốt hay không, tại sao phải học về kinh tế?". Thế nhưng, ngay từ buổi đầu tiên, các thầy cô với kinh nghiệm hàng chục năm trong quản lý bệnh viện và thẩm định bảo hiểm đã đưa ra một thực tế phũ phàng: Nguồn lực y tế luôn hữu hạn, nhưng nhu cầu chăm sóc sức khỏe là vô hạn.
Giảng viên bộ môn chia sẻ: "Nếu các em chỉ chọn thuốc tốt nhất mà không quan tâm đến giá, bệnh viện sẽ sớm cạn kiệt ngân sách và hàng ngàn người bệnh nghèo sẽ mất cơ hội điều trị. Kinh tế y tế dạy chúng ta cách sử dụng một đồng ngân sách sao cho cứu được nhiều người nhất, hoặc kéo dài sự sống thêm chất lượng nhất."
2. Đánh giá công nghệ y tế (HTA) - "Vũ khí" sắc bén của Dược sĩ hiện đại
Trọng tâm của học phần chính là Đánh giá công nghệ y tế (Health Technology Assessment - HTA). Đây là công cụ giúp đánh giá một cách hệ thống về giá trị của thuốc dựa trên nhiều tiêu chí: y học, kinh tế, xã hội và đạo đức.
Tại giảng đường PNTU, các Thầy Cô đã biến những khái niệm trừu tượng như ICER (Tỷ số chi phí - hiệu quả tăng thêm) hay QALY (Số năm sống chất lượng) trở nên sống động qua những ví dụ thực tế:
- Ví dụ về Thuốc điều trị Ung thư: Thầy cô đưa ra bài toán so sánh giữa Thuốc A (phương pháp truyền thống, rẻ tiền) và Thuốc B (liệu pháp miễn dịch mới, cực kỳ đắt đỏ). Thuốc B giúp người bệnh sống thêm trung bình 6 tháng so với thuốc A, nhưng chi phí cao gấp 20 lần. Sinh viên phải đóng vai Hội đồng thuốc và điều trị của bệnh viện để tranh luận: Có nên đưa thuốc B vào danh mục thuốc bảo hiểm y tế không? Ngưỡng sẵn sàng chi trả của Việt Nam là bao nhiêu?
- Ví dụ về vắc-xin: Làm thế nào để Chính phủ quyết định đưa một loại vắc-xin mới vào chương trình Tiêm chủng mở rộng? Các thầy cô đã hướng dẫn sinh viên tính toán dựa trên chi phí điều trị nếu bệnh dịch bùng phát so với chi phí mua vắc-xin và triển khai tiêm chủng. Đó là lúc sinh viên nhận ra: Kinh tế y tế chính là bài toán của sự bền vững.
3. Lựa chọn thuốc vào danh mục Bệnh viện và Bảo hiểm Y tế (BHYT)
Học phần đi sâu vào quy trình thực tế: Làm thế nào để một loại thuốc được BHYT chi trả? Các thầy cô đã tái hiện lại các phiên họp của Hội đồng thuốc bệnh viện. Sinh viên học được cách đọc các báo cáo nghiên cứu không chỉ về hiệu quả lâm sàng mà còn về gánh nặng kinh tế.
- Một loại thuốc tốt nhưng cách dùng quá phức tạp, dẫn đến chi phí nằm viện tăng cao, liệu có kinh tế hơn một loại thuốc đắt tiền nhưng dùng một lần là khỏi? * Làm thế nào để đàm phán giá với các hãng dược phẩm dựa trên các bằng chứng về đánh giá công nghệ y tế?
Những kinh nghiệm "thực chiến" này giúp sinh viên Dược 2022 hiểu rằng, vai trò của người Dược sĩ trong tương lai không chỉ là cấp phát thuốc, mà là chuyên gia tư vấn chiến lược cho lãnh đạo bệnh viện và cơ quan quản lý nhà nước.
4. Những giá trị đạo đức đằng sau những con số
Có một câu hỏi luôn làm trăn trở sinh viên trong suốt học phần: Liệu chúng ta có đang định giá mạng sống con người?
Các giảng viên Khoa Dược PNTU đã rất khéo léo khi lồng ghép yếu tố đạo đức vào bài giảng. Kinh tế y tế không phải là để cắt giảm chi phí một cách cực đoan, mà là để công bằng hóa cơ hội. Khi một loại thuốc đắt tiền được phê duyệt mà không qua đánh giá kỹ lưỡng, nó có thể lấy đi ngân sách dành cho hàng ngàn suất vaccine trẻ em hoặc thuốc điều trị huyết áp cơ bản.
Học phần giúp sinh viên rèn luyện một cái đầu lạnh để phân tích dữ liệu và một trái tim nóng để thấu cảm với cộng đồng.
5. Kết luận: Hành trang cho tương lai
Kết thúc 30 tiết học lý thuyết của học phần Kinh tế Y tế, sinh viên Dược khóa 2022-2027 đã trang bị cho mình:
- Khả năng phân tích chi phí - hiệu quả của các biện pháp can thiệp y tế.
- Hiểu rõ quy trình xây dựng danh mục thuốc tại Bệnh viện và danh mục thuốc BHYT.
- Kỹ năng sử dụng các bằng chứng HTA trong thực hành nghề nghiệp.
Khoa Dược, Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch không chỉ đào tạo những người am hiểu về thuốc, mà còn đào tạo những nhà quản lý y tế tiềm năng, những người biết cách tối ưu hóa nguồn lực để mang lại lợi ích cao nhất cho người bệnh và xã hội.
Kinh tế y tế và đánh giá công nghệ y tế có thể kết thúc bằng những con số, nhưng mục tiêu cuối cùng vẫn luôn là: Vì sức khỏe và nụ cười của người bệnh.
KHOA DƯỢC - TRƯỜNG ĐẠI HỌC Y KHOA PHẠM NGỌC THẠCH
Tự hào đồng hành cùng thế hệ Dược sĩ tâm tài vẹn đức.
--------------------------------------------------------------------------------
Health economics and Health technology assessment: The strategic balance between cost and clinical effectiveness
In the world of medicine, when a breakthrough drug emerges with the potential to save thousands of lives but carries an "astronomical" price tag, who decides whether patients can access it? How does a hospital with a limited budget select the best possible medications for its formulary?
The answer lies in Health Economics and Health Technology Assessment (HTA) - a strategic and highly practical module for Pharmacy students (Class of 2022-2027) at the Faculty of Pharmacy, Pham Ngoc Thach University of Medicine (PNTU). In Semester I of the 2026-2027 academic year, 30 theoretical periods (2 credits) transformed into a journey of discovery, where financial metrics intersect with the mission of saving lives.
1. When Pharmacists Look Beyond the Chemical Formula
Many students enter the module wondering: "Pharmacists only need to know if a drug works, so why study economics?" However, from day one, faculty members with decades of experience in hospital management and insurance auditing present a sobering reality: Healthcare resources are finite, but healthcare needs are infinite.
As one lecturer shared: "If you only choose the best drug without regard for price, the hospital budget will soon be exhausted, and thousands of underprivileged patients will lose their chance at treatment. Health Economics teaches us how to utilize every single cent of the budget to save the most lives or extend life with the highest possible quality."
2. Health Technology Assessment (HTA) - The Modern Pharmacist’s Sharpest Weapon
The core of this module is Health Technology Assessment (HTA). This tool provides a systematic evaluation of a drug's value based on multiple criteria: medical, economic, social, and ethical.
In the PNTU lecture halls, professors breathe life into abstract concepts such as ICER (Incremental Cost-Effectiveness Ratio) and QALY (Quality-Adjusted Life Year) through vivid real-world examples:
- The Cancer Drug Dilemma: Students compare Drug A (traditional, affordable) with Drug B (new immunotherapy, extremely expensive). Drug B extends life by an average of 6 months compared to Drug A but costs 20 times more. Students role-play as the Hospital Drug and Treatment Committee to debate: Should Drug B be included in the health insurance list? What is Vietnam's "willingness-to-pay" threshold?
- The Vaccine Strategy: How does a government decide to introduce a new vaccine into the Expanded Program on Immunization (EPI)? Instructors guide students to calculate the cost of treatment if an outbreak occurs versus the cost of purchasing and deploying the vaccine. This is when students realize: Health Economics is the science of sustainability.
3. Selecting Drugs for Hospital Formularies and Social Health Insurance (SHI)
The module dives deep into practical procedures: How does a drug become eligible for health insurance reimbursement? Professors simulate hospital committee meetings where students learn to interpret research reports - focusing not just on clinical efficacy but on the economic burden.
- Is a high-quality drug with a complex administration process (increasing hospitalization costs) more economical than an expensive drug that cures the patient in a single dose?
- How can we negotiate prices with pharmaceutical companies using HTA evidence?
These "battle-tested" experiences help Class of 2022 students understand that a future Pharmacist's role is not just dispensing medicine, but acting as a strategic consultant for hospital leadership and state management agencies.
4. Ethical Values Behind the Numbers
One question often haunts students throughout the module: Are we putting a price on human life?
PNTU Faculty members masterfully integrate ethics into the curriculum. Health Economics is not about extreme cost-cutting; it is about equalizing opportunity. When an expensive drug is approved without thorough assessment, it may deplete the budget meant for thousands of childhood vaccines or basic blood pressure medications.
The module trains students to use a "cool head" for data analysis and a "warm heart" to empathize with the community.
5. Conclusion: Gear for the Future
Upon completing the 30 theoretical periods of Health Economics, Pharmacy students have equipped themselves with:
- The ability to analyze the cost-effectiveness of medical interventions.
- A clear understanding of the process of building drug formularies for hospitals and Social Health Insurance.
- Skills to utilize HTA evidence in professional practice.
The Faculty of Pharmacy at Pham Ngoc Thach University of Medicine does not just train drug experts; it develops potential healthcare managers who know how to optimize resources for the maximum benefit of patients and society.
Health Economics and HTA may end with numbers, but the ultimate goal remains: The health and the smiles of our patients.
FACULTY OF PHARMACY - PHAM NGOC THACH UNIVERSITY OF MEDICINE
Proudly empowering a generation of Pharmacists with Talent, Heart, and Integrity.